Latmos’ta Kültürel Tahribat: Binlerce Yıllık Miras Tehlikede
Aydın’daki Latmos Dağları, Türkiye’nin eşsiz kültürel miraslarından birini oluşturmaktadır. Ancak, taş ocakları ve rüzgar enerjisi projeleri ile bilinçsiz ziyaretçilerin etkisi, bu bölgenin binlerce yıllık tarihini tehdit ediyor. Son olarak, Milas Gölyaka’daki Kerdemelik kaya resimlerinin bulunduğu alan, kimliği belirsiz kişiler tarafından boyanarak tahrip edildi. Kuşadası Ekosistemi Koruma ve Doğa Sevenler Derneği (EKODOSD), yaptığı açıklamada, bölgedeki kültürel varlıkların tescillenmiş olmasına rağmen, Latmos’un yeterli koruma statüsüne sahip olmadığını vurguladı.
Latmos (Beşparmak Dağları), Anadolu’nun en eski masiflerinden biridir ve astropikal iklim özelliklerine bağlı olarak oluşan benzersiz yapılarıyla dikkat çekmektedir. Bu dağlar üzerindeki kaya figürleri, hayvanlar, efsanevi yaratıklar ve insan yüzleri gibi çeşitli yorumlara açıktır. Latmos ve çevresi, hem doğal hem de kültürel değerleriyle eşsiz bir coğrafi zenginliğe sahiptir. Bu bölge, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış ve önemli bir kutsal merkez olmuştur.
Latmos’ta bulunan MÖ 6. ve 5. bin yıllarına tarihlenen kaya resimleri, Yakındoğu arkeolojisinin son dönemindeki önemli keşiflerden biri olarak kabul edilmektedir. Kültürel ve Doğal Mirası İzleme Platformu başkanı arkeolog Nezih Başgelen, “Bafa Gölü’nün doğu ve kuzeydoğusundaki koruma altındaki alan içinde açılan yeni maden ocakları ve RES projeleri, tarihi ve doğal değerleri yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bırakıyor.” diyerek durumu özetliyor. Başgelen, kaya resimlerinin çoğunun, ziyaretçiler tarafından üzerlerine sürülen yağlı maddeler veya ıslak bezlerle silinmesi nedeniyle zarar gördüğünü belirtirken, ayrıca resimlere müdahale edilmesi ve yeni resimlerin yapılmak istenmesinin de endişe verici bir gelişme olduğunu ifade etti.
Eğer gerekli koruma önlemleri alınmazsa, bu benzersiz doğal ve kültürel değerlerle dolu bölge geri dönülmez bir şekilde zarar görecek. Sivil toplum kuruluşları ve yerel halk, Latmos’un doğası ve kültürü için büyük bir mücadele vererek, hem açılan davalarla hem de protestolarla bu güzellikleri korumaya çalışmakta.
EKODOSD’un açıklamasında, son günlerde Latmos’u tanıtmak amacıyla sosyal medyada yapılan abartılı paylaşımların, bölgeye daha fazla insan çektiği vurgulanıyor. “Tamamen bakir ve ıssız olan bu eşsiz coğrafya korunmaya muhtaçtır. Kimlerin gittiğini ve burada neler yapıldığını takip etmek oldukça zor.” ifadeleri dikkat çekiyor. 2012 yılında tespit edilen ve geçiş ritüellerini yansıtan Göktepe kaya resmi de kimliği belirsiz kişiler tarafından tahrip edildi, ancak bu olayın failleri henüz bulunamadı. Bugün, Milas’a bağlı Gölyaka Mahallesi’ndeki Kerdemelik kaya resminin de tahrip edildiği belirlenmiştir. Ayrıca, kış aylarında mağara ve kaya sığınaklarında ateş yakılması nedeniyle bazı kaya resimlerinin tamamen yok olduğu bildirilmektedir.