Aslıhan Altay Karataş – Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde baş başa ve heyetler arası görüşmelerin ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Kanada Başbakanı Marc Carney, ortak basın toplantısı düzenledi. Toplantının başında iki ülke arasında “Savunma Sektörü Ortaklıkları Mutabakat Zaptı, Hava Ulaştırma Anlaşması ve Enerji Alanında İşbirliğine Dair Ortak Bildiri” olmak üzere 3 anlaşma imzalandı. Carney’e “değerli dostum” diye hitap eden Erdoğan, toplantıdaki konuşmasında özetle şunları söyledi:
STRATEJİK ORTAKLIK KARARI: Ülkelerimiz arasındaki üst düzey ziyaretlerin sürekli olmasını temenni ediyorum. Görüşmemizde ikili ilişkilerimizi etraflıca değerlendirdik. Bölgesel ve küresel meselelere değinme imkanı bulduk. Bu ziyaretin en somut çıktılarından birini hiç şüphesiz Kanada ile ilişkilerimizi stratejik ortaklık düzeyine yükseltme kararımız teşkil etti. Stratejik ortaklık kararımızın katkısıyla önümüzdeki dönemde enerji, ticaret, ulaştırma ve savunma sanayisi gibi birçok alanda yeni projeleri hayata geçirmeyi hedefliyoruz.
EYLEM PLANI KABUL ETTİK: Bu yönde atacağımız somut adımları içeren bir eylem planını da bugün kabul ettik. Öncelikle ticaret ve yatırımların artırılmasını teminen serbest ticaret anlaşması müzakerelerine yıl sonundan önce başlanmasını kararlaştırdık. Bu sürece paralel olarak ekonomi alanındaki ilişkilerimizi tüm boyutlarıyla ele almak üzere Ortak Ekonomik ve Ticari Komite dâhil mevcut mekanizmaları daha etkin şekilde kullanacağız. Bu komitenin müteakip toplantısına 2027 yılında, bu defa özel sektörlerimizin de katılımıyla ev sahipliği yapacağız.
HEDEF 10 MİLYAR DOLAR: Atacağımız bu adımlarla hâlen yaklaşık 3 milyar dolar civarında seyreden ticaret hacmimizi ilk olarak 5 milyara, akabinde de 10 milyar dolara çıkarmayı temenni ediyoruz. Güncellenen hava ulaştırma anlaşmasıyla birlikte ülkelerimiz arasında doğrudan uçuşları yaklaşık iki katına çıkaracağız. Bugün ayrıca üçüncü ülkelerde ortak yatırım fırsatlarını da değerlendirdik. Afrika’dan Latin Amerika’ya, Orta Asya’dan Uzak Doğu’ya kadar geniş bir coğrafyada önemli iş birliği fırsatlarının bulunduğuna inanıyoruz. Türk Eximbank ile Kanada İhracatı Geliştirme Kurumu arasında imzalanacak mutabakat zaptının üçüncü ülkelerde ortak projelere vesile olmasını temenni ediyoruz.
Savunma ve enerjide iş birliği
YAKIN TEMAS HALİNDEYİZ: Kanada ile savunma sanayisi ve nükleer enerji alanlarında yakın temas hâlindeyiz. Savunma sanayii iş birliğinin önemine vakıf iki müttefikiz. Bunu son olarak Ankara’da yaptığımız NATO Zirvesi sırasında da gördük. Biraz önce de savunma sektörü ortaklıkları mutabakat zaptına imzalar atıldı. Müttefiklerin savunma sanayilerine finansman sağlamak amacıyla Kanada öncülüğünde kurulmakta olan Savunma Güvenlik ve Dayanıklılık Bankası’nın savunma sanayisi iş birliğimizi desteklemesini bekliyoruz. Enerji alanında madencilikten LNG’ye, kritik minerallerden nükleer enerjiye kadar geniş bir iş birliği alanı mevcut. Enerji bakanlıklarımız arasında kabul edilen enerji alanında iş birliğine dair ortak bildiri, nükleer dâhil bu alandaki ciddi potansiyele işaret ediyor.
Gazze için yaptırım adımı
İSABETLİ KARAR: Bugün ayrıca Gazze, Ukrayna ve Körfez dâhil birçok bölgesel gelişmeye ilişkin son gelişmeleri de değerlendirdik. Gerek Ukrayna’da gerek Körfez’de olsun, diplomatik yöntemlerin kalıcı barışa giden yolu açmasını temenni ediyoruz. Bu noktada ortak görüşte olduğumuzu teyit ettik. Gazze’de ise Kanada’nın diğer bazı müttefiklerle birlikte istilacı yerleşimcilere yönelik yaptırım adımlarını, İsrail Hükümeti’nin ihlallerinin caydırılması noktasında isabetli bir adım olarak görüyoruz. Bölgemizde barış ve istikrarın tesisi noktasında bu yöndeki tutumlarını sürdürmelerini temenni ediyoruz.
‘Yeni dönem başlıyor’
SEMBOLİK OLMAYACAK: Değerli dostum Başbakan Carney ile ilişkilerimizin geleceğine yönelik tarihi bir adım attık. Çok geniş yelpazeye yayılan iş birliği potansiyelimizi gerçek anlamda hayata geçirmek için önemli bir süreci başlattık. İlişkilerimizi stratejik ortaklık düzeyine çıkarmamız, kâğıt üzerinde kalacak sembolik bir adım olmayacaktır. Bu konuda Sayın Carney’nin ekonomi alanındaki engin tecrübesi ve siyaset sahnesinde sergilediği sağduyulu ve dirayetli duruşla önemli rol oynayacağına inanıyorum. Değerli dostuma bu anlamlı dolu dolu ifadeleri için şahsım, ülkem adına çok teşekkür ediyorum ve gerçekten uzun yıllara sari bir Türkiye-Kanada kopukluğunu bugün biz gidermiş olduk. Şimdi yeni bir dönemi Türkiye ve Kanada arasında başlatıyoruz. İnşallah Kanada’ya yapacağım ziyaretimde orada iş adamlarımızı bir araya getirerek adımlarımızı atacağız.
Kanada Başbakanı Marc Carney: Derin ortaklıklar kurmayı hedefliyoruz
Kanada Başbakanı Marc Carney, Türkiye’deki temaslarının Anıtkabir ziyaretiyle başladığına dikkat çekerken, Kanada’nın İkinci Dünya Savaşı’nı takip eden yıllarda Anıtkabir’in etrafındaki parkta yetişmesi için gönderdiği akçaağaç fidanlarını hatırlatarak “Biz bugün yeni bir stratejik ortaklığın tohumlarını ektik. Yeni fırsatlar yaratacağız. Halklarımız, firmalarımız ve şirketlerimiz için ülkelerimize daha fazla refah ve daha fazla güvenlik sağlayacağız. Bu ortaklığın gelecek nesiller boyunca güçlenerek devam etmesini ümit ediyoruz” dedi. Carney, dünya düzeninde bir kopuşun yaşandığını, bu yeni gerçeklik karşısında Kanada’nın kendi geleceğini kontrol edebilmek için yatırım yaptığını ve güvenilir ortaklarla derin ortaklıklar kurmayı hedeflediğini söyledi.
Türkiye’nin bu açıdan istisnai bir ortak olduğunu, çok dinamik bir piyasa ekonomisinin ve 24 serbest ticaret anlaşmasına ulaşan bir ağı bulunduğunu dile getiren Carney, “NATO’nun ikinci en büyük silahlı kuvvetlerine sahip ve en yenilikçi, hızla gelişen savunma sanayilerinden birine sahip. Bugün stratejik ortaklığımızı başlatıyoruz, 3 yıllık bir eylem planı da ortaya koyduk. Bunun üç ayağı var, öncelikle savunma ve yatırım, enerji ve halklar arası ilişkiler. Enerji, altyapı, maden ve kritik mineraller alanlarında çalışmalar birlikte yapılacak” diye konuştu.
Atatürk vurgusu
Atatürk’ün kendine güvenen, egemen bir ulus kurduğunu ifade eden Carney, “ ‘Yurtta sulh, cihanda sulh’ düsturuyla yola çıktı. Bu kopuş döneminde Kanada bu prensibi gerçekten değerli buluyor ortaklıklar ve güçlü yanlarımızın bir araya getirilmesiyle” mesajını verdi ve konuşmasını Türkçe “Yurtta sulh, cihanda sulh” diyerek tamamladı.
